تلسكوپ هابل موفق به شكار ستارگان و سيارات در حال تولد در سحابي جبار شد

تلسكوپ فضايي هابل به تازگي موفق به شكار تصاويري از 42 قرص‌ پيش‌سياره‌اي در صورت فلكي جبار (Orion Nebula) شده است كه توسط يك خوشه ستاره‌اي درخشان روشن شده‌اند. قرص‌هاي پيش‌سياره‌اي محل تولد سيارات در اطراف ستارگان جوان هستند

تصاوير اخير كه توسط دوربین "پیشرفته هابل برای نقشه برداری" (ACS) تهيه شده‌اند، در درك چگونگي پيدايش سيارات و منظومه‌هاي خورشيدي و تحولات آنها و در نهايت شناخت منظومه شمسي، بسيار موثر خواهند بود.

بر اساس نظريه پيدايش منظومه‌هاي ستاره‌اي كه به آن "نظريه سحابي خورشيدي" گفته مي‌شود، يك ستاره در اثر تراكم گرانشي ابري از غبار در مركز آن ابر به وجود آمده، در حالي كه سيارات در لايه‌هاي بيروني‌تر آن تشكيل مي‌شوند. البته الزاما در تمامي موارد ذرات غبار اين قرص‌هاي پيش‌سياره‌اي موفق به تشكيل يك يا چند سياره نمي‌شوند چرا كه گاهي بالا رفتن دماي اين قرص چرخان سبب پاشيدن آن شده و هيچ سياره‌اي در اطراف ستاره شكل نمي‌گيرد.

رويت قرص‌هاي پيش‌سياره‌اي در امواج مرئي امري نامتعارف است، اما به دليل درخشندگي سحابي جبار كه نزديك‌ترين منطقه تولد ستارگان به زمين محسوب مي‌شود، اين بار دانشمندان موفق شده‌اند در طول موج‌هاي مرئي محل تولد سيارات و ستارگان را مورد مطالعه قرار دهند. سحابي جبار در فاصله 1450 سال نوري از زمين قرار گرفته است

كشف عناصر حيات در يكي از اقمار زحل

مطالعات انجام شده بر داده‌هاي فضاپيماي كاسيني-هويگنز نشان مي‌دهند كه انسلادوس، يكي از اقمار سياره زحل، داراي مقادير زيادي يون منفي ملكول آب در لايه‌هاي يخي خود است.

ه گفته پروفسور اندرو کوتس، نويسنده اصلي مقاله‌اي كه اخيرا در رابطه با اين كشف جديد منتشر شده، در حالی که وجود آب بر زير يخ‌هاي سطحي انسلادوس عجيب به نظر نمي‌رسد اما این یون‌های تازه کشف شده كه زياد هم دوام ندارند، شاهد ديگري برای اثبات وجود يك اقيانوس از آب مايع در زير لايه يخي انسلادوس كه تمام سطح اين قمر را پوشانده به حساب مي‌آيند و هر جا آب، کربن و انرژی وجود داشته باشد شرایط وجود حیات نيز وجود دارد. اما به گفته وي آنچه دانشمندان را متحير ساخته، ميزان بسيار بالاي اين يون‌ها در قمر انسلادوس است.

دستاوردهاي علمي اخير بر اساس مطالعات انجام شده توسط دانشمندان آزمايشگاه علوم فضايي مولارد وابسته به دانشگاه لندن بر روي تصاوير و داده‌هاي فضاپيماي كاسيني-هويگنز ناسا به دست آمده است. اين فضاپيما در ماه‌هاي نخست ماموريت خود به دور سياره زحل ستوني از ابري را شناسايي كرده بود كه منشا آن فوران‌هاي بخار آب و ذرات يخي از سطح قمر بودند. در سال 2008 كاسيني-هويگنز با پرواز به سوی اين توده ابرمانند اين اطلاعات را به زمين مخابره كرد.

پيش از اين، علاوه بر زمين، دنباله‌دارها و همچنين تيتان، قمر ديگر زحل تنها اجرام سماوي در منظومه شمسي محسوب مي‌شدند كه در آنها يون‌هاي منفي ملكول آب وجود دارد. بر روي سطح زمين، اين يون‌ها در مكان‌هايي كه آب مايع در جريان است، به وفور يافت مي‌شوند.

پديده‌هاي آسمان اسفند 1388

 

تاريخ	زمان	رخداد
1شنبه 2 اسفند	23:34	اختفاي خراشان ستاره 23ـ ثور با ماه. قدر ستاره 1/4 ، قابل مشاهده در جنوب ايران
1شنبه 2 اسفند	23:42	مقارنه ماه و خوشه پروين«m45» با جدايي 5/0 درجه
2شنبه 3 اسفند	4:12	تربيع اول ماه
4شنبه 5 اسفند	2:32	مقارنه ماه و خوشه باز« m35 »در صورت‌فلكي جوزا با جدايي3/3 درجه
جمعه 7 اسفند	6:51	مقارنه ماه و خوشه باز كندوي عسل«m44» با جدايي 9/3 درجه
شنبه 8 اسفند	6:45	مقارنه عطارد و نپتون با جدايي 7/1 درجه
1شنبه 9 اسفند	1:10	ماه در حفيض مداري با فاصله‌ي 357830 هزار كيلومتر از زمين
1شنبه 9 اسفند	14:14	مشتري در مقارنه
1شنبه 9 اسفند	20:08	ماه كامل
4شنبه 12 اسفند	21:28	مقارنه ماه و سماك اعزل با جدايي 6/3 درجه
5شنبه 13 اسفند	18:45	مقارنه زهره و اورانوس با جدايي 8/0 درجه
1شنبه 16 اسفند	5:26	مقارنه ماه و قلب‌العقرب با جدايي5/0درجه
2شنبه17 اسفند	6:40	مقارنه  مشتري و عطارد با جدايي9/ 1 درجه
2شنبه17 اسفند	19:12	تربيع آخر ماه
3شنبه 18 اسفند	4:00	مقارنه‌ي ماه و سحابي مرداب با جدايي 2/3 درجه
5شنبه 20 اسفند	12:30	اقامت مريخ
جمعه 21 اسفند	13:04	ماه در اوج مداري با فاصله 406008هزاركيلومتر از زمين
1شنبه 23 اسفند	15:30	عطارد در مقارنه علوي
2شنبه 24 اسفند	5:44	مشاهده هلال صبحگاهي ربيع‌الاول 1431 با چشم مسلح
3شنبه 25 اسفند	00:31	ماه نو
3شنبه 25 اسفند	18:04	مشاهده هلال شامگاهي ربيع‌الثاني 1431 با چشم مسلح
4شنبه 26 اسفند	10:19	اورانوس در مقارنه
5شنبه 27 اسفند	19:10	مقارنه هلال باريك ماه و كهكشان شبح يا m74 (امكان رصد در كنار هم و در يك ميدان ديد باز تلسكوپي)
شنبه 29 اسفند	21:26	اختفاي ستاره 66 ـ حمل با ماه قدر ستاره 6ـ آغاز اختفاء 20:59، پايان اختفاء 21:53) در جنوب شرقي ايران پايان اختفا قابل مشاهده نيست.
شنبه 29 اسفند	22:25	مقارنه ماه و خوشه پروين«m45» با جدايي 4 درجه
شنبه 29 اسفند	21:02	خورشيد به اعتدال بهاري مي‌رسد

 

هشت موضوع شگفت انگيز از زندگي آلبرت انيشتن

هشت موضوع شگفت انگيز از زندگي آلبرت انيشتن، كه شما هيچ گاه آنان را نمي دانستيد. بله،همگي ما مي دانيم كه انيشتن اين  فرمول [e=mc2] را كشف كرد. اما واقعيت آن است كه چيز هاي كمي در مورد زندگي خصوصي اش مي دانيم،خودتان را بااين هشت مورد،شگفت زده كنيد!

1 - اوبا سر بزرگ متولد شد

وقتي انيشتن به دنيا آمد او خيلي چاق بود و سرش خيلي بزرگ تا آنجايي كه مادر وي تصور مي كرد، فرزندش ناقص است،اما او بعد از چند ماه سر و بدن او به اندازه هاي طبيعي بازگشت.

2 - حافظه اش به خوبي آنچه تصور مي شود، نبود

مطمئنا انيشتن مي توانسته كتابهاي مملو از فرمول و قوانين را حفظ كند،اما براي به ياد آوري چيز هاي معمولي واقعا حافظه ضعيفي داشته است. او يكي از بدترين اشخاص در به ياد آوردن سالروز تولد عزيزان بود و عذر و بهانه اش براي اين فراموشكاري، مختص دانستن آن [تولد ]براي بچه هاي كوچك بود.

3 - او ازداستانهاي علمي-تخيلي متنفر بود

انيشتن از داستانهاي تخيلي بيزار بود. زيرا كه احساس مي كرد ،آنها باعث تغيير درك عامه مردم ازعلم مي شوند و در عوض به آنها توهم باطلي از چيز هايي كه حقيقتا نمي توانند اتفاق بيفتند ميدهد.
به بيان او "من هرگزدر مورد آينده فكر نمي كنم،زيراكه آن به زودي مي آيد. به اين دليل او احساس مي كرد كساني كه بطور مثال بشقاب پرنده ها را مي بينند بايد تجربه هايشان را براي خود نگه دارند.

4 - او در آزمون ورودي دانشگاه اش رد شد

درسال 1895 در سن 17 سالگي،انيشتن كه قطعا يكي از بزرگترين نوابغي است،كه تا كنون متولد شده،در آزمون ورودي دانشگاه فدرال پلي تكنيك سوييس رد شد.
در واقع او بخش علوم ورياضيات را پشت سر گذاشت ولي در بخش هاي باقيمانده، مثل تاريخ و جغرافي رد شد.وقتي كه بعدها از او در اين رابطه سوال شد؛ او گفت:آنها بي نهايت كسل كننده بودند، و او تمايلي براي پاسخ دادن به اين سوالات را در خود آحساس نمي كرد.

 5 - علاقه اي به پوشيدن جوراب نداشت

انيشتن در سنين جواني يافته بود كه شصت پا باعث ايجاد سوراخ در جوراب مي شود.سپس تصميم گرفت كه ديگر جوراب به پا نكند و اين عادت تا زمان مرگش ادامه داشت.
علاوه بر اين او هرگز براي خوشايند و عدم خوشايند ديگران لباس نمي پوشيد، او عقيده داشت يا مردم اورا مي شناسند و يا نمي شناسند.پس اين مورد قبول واقع شدن[آن هم از روي پوشش] چه اهميتي ميتواند داشته باشد؟

6 - او فقط يكبار رانندگي كرد

انيشتن براي رفتن به سخنراني ها و تدريس در دانشگاه، از راننده مورد اطمينان اش كمك مي گرفت. راننده وي نه تنها ماشين اورا هدايت مي كرد، بلكه هميشه در طول سخنراني ها در ميان،شنوندگان حضور داشت.
انيشتن، سخنراني مخصوص به خود را انجام مي داد و بيشتر اوقات راننده اش، بطور دقيقي آنها را حفظ مي كرد.
يك روز انيشتن در حالي كه در راه دانشگاه بود، باصداي بلند در ماشين پرسيد:چه كسي احساس خستگي مي كند؟
راننده اش پيشنهاد داد كه آنها جايشان را عوض كنند و او جاي انيشتن سخنراني كند،سپس انيشتن بعنوان راننده او را به خانه بازگرداند.
عدم شباهت آنها مسئله خاصي نبود.انيشتن تنها در يك دانشگاه استاد بود، و در دانشگاهي كه وقتي براي سخنراني داشت، كسي او را نمي شناخت و طبعا نمي توانست او را از راننده اصلي تمييز دهد.
او قبول كرد، اماكمي ترديد در مورد اينكه اگر پس از سخنراني سوالات سختي از راننده اش پرسيده شود، او چه پاسخي خواهد داد، در درونش داشت.
به هر حال سخنراني به نحوي عالي انجام شد، ولي تصور انيشتن درست از آب در آمد.دانشجويان در پايان سخنراني انيتشن جعلي شروع به مطرح كردن سوالات خود كردند.
در اين حين راننده باهوش گفت "سوالات بقدري ساده هستند كه حتي راننده من نيز مي تواند به آنها پاسخ گويد"سپس انيشتن از ميان حضار برخواست وبه راحتي به سوالات پاسخ داد،به حدي كه باعث شگفتي حضار شد.

7 - الهام گر او يك قطب نما بود

انيشتن در سنين نوجواني يك قطب نمابه عنوان هديه تولد از پدرش دريافت كرده بود.
وقتي كه او طرز كار قطب نما را مشاهده مي نمود، سعي مي كرد طرز كار آن را درك كند. او بعد از انجام اين كار بسيار شگفت زده شد.بنابر اين تصميم گرفت علت نيروهاي مختلف در طبيعت را درك كند.

8 - راز نهفته در نبوغ او

بعد از مرگ انيشتن در 1955 مغز او توسط توماس تولتز هاروي براي تحقيقات برداشته شد.
اما اينكار بصورت غير قانوني انجام شد. بعدها پسر انيشتن به او اجازه تحقيقات در مورد هوش فوق العاده پدرش را داد.
هاروي تكه هايي از مغز انيشتن را براي دانشمندان مختلف در سراسر جهان فرستاد. از اين مطالعات دريافت مي شود كه مغز انيشتن در مقايسه با ميانگين متوسط انسانها،مقدار بسيار زيادي سلولهاي گليال كه مسئول ساخت اطلاعات هستند داشته است.همچنين مغز انيشتن مقدار كمي چين خوردگي حقيقي موسوم به شيار سيلويوس داشته، كه اين مسئله امكان ارتباط آسان تر سلولهاي عصبي را بايكديگر فراهم مي سازد.
علاوه بر اينها مغز او داراي تراكم و چگالي زيادي بوده است و همينطور قطعه آهيانه پاييني داراي توانايي همكاري بيشتر با بخش تجزيه و تحليل رياضيات است.

«قوانين »فيزيك و محدوديت ها ي‌‌ آنها

همه چیزها یی که در این جا وجود دارند از خود نظم، هماهنگی،ثبات و جاودانگی بروز می دهند. ظاهرا جایی برای عوامل تاریخی یا تصادفی وجود ندارد. با این همه ... به موجب قوانین نیوتن مدار زمین باید یک بیضی باشد نه چیزی بیش از این.....

حتي تبيين ساده ترين  رويدادها در بر دارنده كل تاريخ كائنات است.

  ماه به دور زمين مي چرخد.  زمين و ساير سيارات به دور خورشيد.   همه اجرام منظومه شمسي از قانون گرانش عمومي تبعيت مي كنند.

همه چيزها يي كه در اين جا وجود دارند  از خود نظم، هماهنگي،ثبات و جاودانگي بروز مي دهند.  ظاهرا جايي براي عوامل تاريخي  يا تصادفي وجود ندارد. با اين همه ... به موجب قوانين نيوتن مدار زمين بايد يك بيضي باشد نه چيزي بيش از اين.   اين قوانين در باره جهت چرخيدن زمين  چيزي نمي گويند.  آنها نمي خواهند كه سطح چرخش در سطح معيني باشد.   چه چيز جهت حركت زمين به دور خورشيد را تعيين مي كند؟

 چرا مدارهاي سيارات و اقمار آنها ،تقريبا همگي در يك سطح قرار دارند ؟ 

اين مطالب خارج از حوزه قوانين نيوتن قرار مي گيردند.   ما بايد به جاي ديگر نگاه كنيم. من مثال خاص منظومه شمسي را انتخاب كرده ام تا وضعيتي بسيار كلي را در فيزيك نشان دهم.  در واقع ،قوانين فيزيك فقط بخشي از واقعيت را تبيين مي كنند.  آنها به ما مي گويند كه اگر شرايط معيني محقق شود،چگونه رويدادها اتفاق مي افتند.آنها بر اين شرايط كه فيزيكدانان آنها را شرايط «آغازين»يا «محدود كننده »مي نامندكنترلي ندارد.

  به مثال مان در مورد زمين باز مي گرديم .  به منظور تبيين تفصيلي حركت آن ،بايد در امتداد زمان به گذشته باز مي گرديم.  نخست به ولادت زمين باز مي گرديم.حركت امروزي آن خاطره اي از پر تابش (مثل پرتاب يك ماهواره )را حفظ مي كند. زمين،مسير و جهت حركت خود را از سحابي گازي شكلي به ارث برده كه در آن متولد شده است. اين سحابي كه به شكل يك قرص مسطح بوده است ،حول محور خود مي چرخيده و اين چرخش را به كليه اجرام تشكيل دهنده خود از جمله خورشيد،سيارات ،قمرها و سيارك ها منتقل كرده است . به اين دليل است كه صفحات مدارهاي آنها تقريبا بر هم منطبق است ، چرا كه مدتها قبل در در قرص سحابي شكل گرفتند .  (باز به همين دليل است كه از زمين آنها را در صورت فلكي منطقه بروج مشاهده مي كنيم.  خود اين سحابي نيز از يك مجموعه قوانين فيزيكي تبعيت مي كند. اما در اين جا وضعيت بسيار پيچيده است .  ما در باره عواملي كه باعث چرخش و جهت چرخش هاي  ابرهاي بين ستاره اي  شده اند اطلاعات بسيار اندكي داريم. البته نوعي چرخش عمومي كهكشان وجود دارد ،اما تلاطم هاي موضعي و ساير عوامل نيز دست اندر كارند ،مثل پيوندهاي مغناطيسي نيرومند ي كه سحابي ها را مثل مرواريدهاي يك گردنبند به هم پيوند مي دهد.

  در اصول ،اين عوامل هنگامي شناخته و درك خواهند شد كه بتوانيم تاريخ كليه عناصر كهكشان مان و كليه كنش هاي متقابلي را كه از  سر گذرانده  اند باز سازي كنيم. اما در عمل ،اين كار امكان  نا پذير تر از كار مامور بيمه انبارهاي غله  است.اگر فرض كنيم كه به رغم همه اين واقعيت ها دست يافته ايم،هنوز كارهاي زيادي بر جاي مي ماند ،زيرا اكنون با مشكل عظيم منشا كهكشانها ،تلاطم  ها و ميدانها مغناطيسي آنها مواجهيم.تنها چيزي كه كيهان شناسان جرات ابراز آن را دارند اين است كه اين پديده ها ظاهرا از درون خصوصيات ماده اي بيرون مي آيند كه در زمان پيدايش كهكشانها وجود داشته اند .كاريكاتوري از اين وضعيت را مي توان شرح زير بيان كرد :چيزها همان چيزي هستند كه هستند ،چون همان چيزي بوده اند كه بوده اند.براي تبيين پديده اي تا به اين حد متداول چون چرخش زمين ،ناگزيريم به منشا كاينات باز گرديم ،به گذشته اي كه در آن همه سر نخ هاي مان در «شب زمان»گم شده است (كه البته بيان ضعيفي است ،زيرا آن زمان هاي در شعله هاي گدازان تشعشع اوليه شسته شده اند ).

 به اختصار مي توان گفت كه براي درك هر واقعيت يا رويدادي ، دانستن همزمان كليه قوانين فيزيكي مربوط به آن و پيوندهاي يي كه اين قوانين در قالب آنها عمل مي كنندضرورت دارد .  اين پيوند ها و قوانين ،در چارچوب زمان و مكان ،قدم به قدم كل كائنات را به وجود مي آورند. در اين چارچوب است كه تصادف نيز نقش خود را بازي مي كند.  تصادف يك عامل ضروري باروري كيهاني ديديم كه در سراسر حماسه ما تصادف دست اندركارند .هسته در دل آتشين ستارگان سر گردان است. يك تصادف اتفاق مي افتد و يك هسته سنگين تر شكل مي گيرد.در اقيانوس اوليه دو مولكول با هم در تماس قرار مي گيرند .  آنها تركيب مي شوند و نظام پيچيده تري را به دنيا مي آورند. در داخل يك سلول ،يك پرتو كيهاني باعث نوعي چرخش مي شود .  يك پروتئين خصوصيات تازه اي كسب مي كند.يقينا هر يك از اين ذرات از قبل توانايي تركيب شدن يا تغيير يافتن را داشته اند .  اما رويداد مساعدي لازم بوده است تا اين امكان به تحقق بپيوندد.  سازمان يابي كائنات مستلزم آن است كه ماده خود را در اختيار بازي هاي تصادف قرار دهد.

    برگرفته از كتاب اتم هاي سكوت/نوشته: اوبر ريوز/عباس مخبر

چرا آسمان آبي است؟

چرا آسمان صاف در هنگام روز اغلب آبی ، ولی در نزدیکی افق سفید است؟

چرا خورشید در حال غروب سرخ و آسمان درست در بالای آن همچون پرده‌ای رنگارنگ است؟

چرا در شامگاه سایه‌ای منحنی با حاشیه‌ای سرخ در آسمان شرق پدیدار می‌شود؟

چرا گاهی اندکی پس از غروب خورشید لکه‌ای ارغوانی در آسمان مغرب نمایان و سپس ناپدید می‌شود؟

این پرسشها مارا به بررسی چه چیزی فرا می‌خوانند. بسیاری از طرحواره‌های مشهور در آسمان صاف بیشتر شامل انتشار نور خورشید از مواد موجود در هواست. از قبیل غبار ، افشانه‌ها ، بلورهای یخ و قطرکها و طرحواره‌های دیگر مبتنی بر جذب انتهای سرخ طیف مرئی بوسیله آب و اوزون در جو. هرگاه یک مه دود مصنوعی بوسیله یک باریکه نور سفید روشن شود و از زاویه معین مورد ملاحظه قرار گیرد، مانند رنگ آسمان بسیار صاف دیده می‌شود. آیا گاز خالص مانند هوا که عاری از همه درات باشد نمی‌تواند نور را منتشر کند و آن را به رنگهای مختلف تجزیه خواهد کرد؟

پدیده انتشار:

انتشار نور و تفکیک رنگها مربوط به خود مولکولهای هواست، حتی در غیاب ذرات خارجی هم آسمانی آبی خواهیم داشت. طول موج نور از آبی به سبز ، زرد و سرخ افزایش می‌یابد و طول موج مربوط به نور قرمز حدود 1.68 برابر طول موج نور آبی است. هر یک از اجزای نور خورشید در همه جهتها از مولکول منتشر می‌شود، ولی شدت آن همسان نیست. درخشانترین انتشار در جهت روبرو (مانند اینکه نور یک راست از مولکول می‌گذرد) و رو به پشت (بسوی خورشید) است.

به نظر نیوتن رنگهای ظاهری اجسام طبیعی بستگی به این دارد که از آنها چه رنگی شدیدتر منعکس یا بسوی بیننده پراکنده می‌شود . بطور کلی ، شیوه ساده‌ای وجود ندارد که بر اساس ساختار سطح ترکیب شیمیایی و مانند آنها پیش بینی کنیم که آن ماده چه رنگهایی را منعکس یا پراکنده می‌کند. با این همه ، علت آبی بودن رنگ آسمان را با استدلال ساده‌ای می‌توان توضیح داد.

همانطور که تامس یانگ با آزمایش نشان داد، طول موجهای گوناگون نور رنگهای متفاوت دارند، طول موج نور را با واحد نانومتر یا با واحد آنگستروم می‌سنجند. دامنه طیف قابل رؤیت برای آدمی nm 400 برای نور بنفش تا حدود nm 700 برای نور قرمز است. مانعهای کوچک می‌توانند انرژی یک موج فرودی را در همه جهتها پراکنده کنند و مقدار پراکندگی بستگی به طول موج دارد. به عنوان یک قاعده کلی ، هر چه طول موج در مقایسه با اندازه مانع بزرگتر باشد، موج بوسیله مانع کمتر پراکنده می‌شود. برای ذراتی کوچکتر از یک طول موج ، مقدار پراکندگی نور با عکس توان چهارم طول موج تغیـــیــر می‌کند. مثلاً ، طول‌ موج نور قرمز در حدود دو برابر طول موج نور آبی است. بنابراین پراکندگی نور قرمز در حدود یک شانزدهم پراکندگی نور آبی است.

نوری که نسبت به مسیر اولیه خورشید در زاویه قائم منتشر شود، تنها نیمی از درخشندگی را خواهد داشت. همه رنگها به این شیوه منتشر می‌شوند. ولی شدت انتشار هر یک از این رنگها در هر جهتی متفاوت است. شدت با عکس توان چهارم طول موج متناسب است. از اینرو نور موج کوتاه (مانند آبی) خیلی شدیدتر از نور سرخ منتشر می شود که طول موج بلندتری دارد. از آنجا که نسبت طول موج آنها 1.68 است، نسبت انتشار نور آبی 8 برابر درخشانتر از نور سرخ است.

آسمان آبی:

اکنون می‌توانید بفهمید که چرا رنگ آسمان آبی است. نور خورشید بوسیله مولکولها و ذرات گرد و غبار موجود در آسمان ، که معمولاً در مقایسه با طول موجهای نور مرئی بسیار کوچکند، پراکنده می‌شود. به این ترتیب ، نور طول موجهای کوتاه (نور آبی) بسیار شدیدتر از نور طول موجهای بلندتر بوسیله این ذرات پراکنده می‌شوند. وقتی که به آسمان صاف نگاه می‌کنیم ، بیشتر این نور پراکنده شده است که به چشم ما می‌رسد. دامنه طول موجهای کوتاه پراکنده شده (و حساسیت چشم آدمی به رنگ) منجر به احساس رنگ آبی می‌شود.

چرا آسمان بنفش نيست؟

اگر طول موج‌هاي كوتاه‌تر با شدت بيشتري پراكنده مي‌شوند، اين مساله مطرح مي‌شود كه چرا رنگ آسمان بنفش نيست؟ (يعني رنگي با كوتاه‌ترين طول موج مرئي)

طيف نور گسيل شده از خورشيد در تمام طول موج‌ها پيوسته نيست و توسط اتمسفرِ بالايي جذب مي‌شود. بنابر اين بنفش كمتري در نور وجود دارد. همچنين چشم‌هاي ما حساسيت كمتري به آن رنگ‌ها دارند.
برای ادامه این بحث بهتر است که نکاتی در باره عملکرد بینایی انسان بدانیم.

در شبكيه‌ي چشم ما سه نوع از دريافت كننده‌هاي حساس به نور يا سلول مخروطي وجود دارد. اين دريافت‌ كننده‌ها به سه نور قرمز، آبي و سبز حساس هستند. هنگامي كه آنها به نسبت‌هاي مختلف تحريك مي‌شوند، سيستم بينايي ما رنگ‌هايي كه مي‌بينيم را مي‌سازد.

هنگامي كه به آسمان نگاه مي‌كنيم، سلول‌هاي مخروطي قرمز، با نور قرمز تحریک شده و همچنين با شدت كمتري به طول موج‌هاي نارنجي و زرد حساسيت نشان مي‌دهند. سلول‌هاي مخروطي سبز به طول موج زرد به ميزان كمتري نسبت به طول موج‌هاي سبز و فيروزه‌اي پراكنده شده، واكنش مي‌دهند. سلول‌هاي مخروطي آبي توسط رنگ‌هايي نزديك به طول موج‌هاي آبي كه با شدت زيادي پراكنده شده‌اند تحريك مي‌شوند. در صورت عدم وجود بنفش و نيلي در طيف، آسمان به رنگ آبي همراه با مخلوطي از سبز به نظر مي‌رسيد. ولي طول موج‌هاي بنفش و نيلي كه شديدترين پراكندگي را دارند سلول‌هاي مخروطي قرمز را تقريبا هماننند سلول‌هاي مخروطي آبي تحريك مي‌كنند.

بدين علت است كه اين رنگ‌ها با افزايش كمي رنگ قرمز، آبي به نظر مي‌رسند. اثر كلي اين است كه سلول‌هاي مخروطي قرمز و سبز تقريبا به طور يكسان توسط نور آسمان تحريك مي‌شوند. اين در حالي است كه چون آبي شديدتر تحريك مي‌شود، عامل آبي بودن آسمان به حساب مي‌آيد. نور خورشید اولیه در رنگ بنفش تا حدی ضعیفتر از آبی آست و بنفش کمتر از آبی به ما می‌رسد. دلیل مهمتر اینکه چشم انسان نسبت به بنفش کمتر از آبی حساس است. اینکه مردم آبی بودن آسمان را بوجود بخار آب در جو نسبت بدهند، شاید به این دلیل باشد که اغلب توده‌های آب آبی رنگ است.

از دلایل آبی بودن دریا این است که وقتی نور سفید چند متر از میان آب می‌گذرد، مولکولهای آب بخشی از انتهای سرخ طیف را جذب می‌کند و نوری که سرانجام به چشم بیننده منعکس می‌شود بیشتر آبی شده است. و در آسمان آب کافی برای چنین جذبی وجود ندارد. لایه اوزون نیز نور سرخ را تضعیف می‌کند، ولی نقش ناچیزی در آبی شدن آسمان دارد. از سوی دیگر ، فرض می‌کنیم که در یک روز مه آلود به آسمان نگاه می‌کنیم.

در این صورت ، نور آبی باریکه‌ای که به چشم ما می‌رسد بطور کامل پراکنده شده است، در حالی که طول موجهای بلندتر پراکنده نشده‌اند. بنابراین، احساس می‌کنیم که رنگ خورشید متمایل به قرمز شده است. اگر آسمان جوی نداشت، آسمان سیاه به نظر می‌رسید و ستارگان در روز دیده می‌شدند. در واقع از ارتفاع Km 16 به بالا ، که در آنجا جو زمین بسیار رقیق می‌شود، همان طوری که فضانوردان دریافته‌اند، آسمان سیاه به نظر می‌رسد و ستارگان در روز دیده می‌شوند.

تأثیر شرایط جوی:

گاهی هوا دارای ذرات گرد و غبار یا قطره‌های آبی به بزرگی طول موج نور مرئی است. اگر چنین باشد، رنگهایی جز رنگ آبی ممکن است به شدت پراکنده شوند. مثلاً ، کیفیت رنگ آسمان با بخار آب موجود در جو زمین تغییر می‌کند. روزهایی که هوا صاف و خشک است، آسمان آبی‌تر از روزهایی است که رطوبت هوا زیاد است. آسمان نیلگون ایتالیا و یونان ، که قرنها الهام ‌بخش شاعران و نقاشان بوده است، به سبب خشکی استثنایی هوای این سرزمینهاست.

مه آبی ـ خاکستری رنگی که گاهی شهرهای بزرگ را می‌پوشاند بیشتر به سبب ذراتی است که از موتورهای درون‌ سوز (اتومبیلها ، کامیونها) و کارخانه های صنعتی منتشر شده‌اند. موتور اتومبیل ، حتی وقتی که در حالت خلاص کار می‌کند، در هر ثانیه بیشتر از 100 میلیارد ذره منتشر می‌کند. بیشتر این ذرات نامرئی هستند و اندازه آنها در حدود m 0/000001 است.

چنین ذره‌هایی کالبدی برای تجمع گازها ، مایعات و ذرات جامد دیـگــــــر می‌شوند. این ذره‌های بزرگتر سبب پراکندگی نور و تیرگی هوا می‌شوند. گرانش بر این ذره‌ها تا وقتی که بر اثر تجمع مواد بیشتر در اطراف آنها خیلی بزرگ نشده‌اند چندان تأثیری ندارد. این ذرات اگر بر اثر باران و برف مکرر شسته نشوند ممکن است ماهها در جو زمین بمانند. تأثیر چنین ابرهای غبارآلودی بر آب و هوا و بر سلامتی آدمی بسیار مهم است.

رنگ ابر ها به عوامل متعددي ازجمله ضخامت ابر و زاويه تابش خورشيد به ابر از بالا بستگي دارد و همچنين به ذرات تشكيل دهنده ابر كه مهمترين انها قطرات اب و يخ است. پس هر چه كه مقدار اب ابر بيشتر باشد ابر تيره تر به نظر ميرسد چون كمتر نور ميتواند از ان عبور كند. رنگي هم كه ما از ابر بر روي زمين ميبينيم باز هم به اين مطلب بستگي دارد كه آلبدوي ابر چقدر باشد يعني اينكه چه مقدار از نوري را كه از خورشيد به ان ميرسد منعكس ميكند.

رنگ غروب:

وقتی به آسمان روز نگاه می‌کنید نوری را می‌بینید که از لایه اوزون اندکی گذشته و جذب بوسیله آن ناچیز بوده است. در هنگام غروب وقتی شعاعهای نور از میان لایه اوزون مسیری مورب (و از اینرو طولانیتر) دارند تا یه ما برسند، جذب بوسیله اوزون اهمیت پیدا می‌کند، ولی در آن موقع نیز دلیل آبی بودن آسمان ساز و کارهای مربوط به پراکندگی (انتشار ریلی) می‌باشد، که قبلا بیان شده.

همین تأثیرها رنگ کوههای تیره را در یک روز آفتابی توضیح می‌دهد. اگر کوهها زیاد دور نباشند، تصویرشان آبی رنگ است. چون نور مسلط آبی بوسیله مولکولهای میان شما و کوهها منتشر می‌شود، کوههای تا حدی دور هم باز آبی است. ولی کوههایی که در فاصله دوری قرار دارند سفید هستند، درست همانگونه که افق سفید دیده می‌شود. نور خور شید در حال غروب در واقع نارنجی رنگ است (بین سرخ و زرد)، در حالی که اگر در مسیرشان بسوی ما تنها از میان مولکولهای هوان می‌گذشت، رنگش سرخ بود. دلیل اینکه رنگ آن سرخ یک دست نیست، این است که نور نه تنها از میان مولکولها ، بلکه از میان ذرات ریز و افشانکهای جو هم منتشر می‌شود.

در هر موقع از روز وقتی در جهت خورشید نگاه کنید، بخشی از نور درخشان آن را دریافت می‌کنید که از میان همان ذرات ریز و افشانکها منتشر می‌شود و از اینرو آن بخش از آسمان روشنتر از آن است که در غیاب ذرات می‌توانست باشد. وقتی خورشید در بالای آسمان روشنتر از آن است که در غیاب ذرت می‌توانست باشد. وقتی خورشید در بالای آسمان است، اطرافش سفید روشن است. ولی وقتی پایینتر قرار دارد، هر چه غلظت ذرات بیشتر باشد، اطراف خورشید در حال غروب درخشانتر و محیط آن مشخصتر است.

در جریان غروب آفتاب در هوای صاف ، سمت الرأس (آسمان درست در بالای سر) آبی‌تر از هنگام روز می‌شود. با توجه به این که افق نزدیک خوشید ممکن است سرخ باشد، این افزایش رنگ آبی عجیب به نظر می‌رسد. برای این ‌آبی بودن چندین توضیح داده شده که محتملترین آنها مربوط به لایه اوزون است. وقتی هنگام غروب نور خورشید مسیر اریب تری را از میان لایه طی می‌کند، جذب انتهای سرخ طیف بوسبله اوزون ،‌موجب تسلط انتهای آبی بر بامه نور می‌شود. برخلاف انتشار ریلی که بامه در طی مسیر با آن روبرو می شود.

آسمان پس از غروب:

درست پس از غروب خورشید ، سایه زمین از افق خاور بالا می شاید. مرز سایه ، سرخ یا ارغوانی است. رنگ آن بستگی به نوری دارد که بر اثر انتشار ریلی در مسیر طولانی اش از لایه های پایین جو سرخ شده است. در نزدیکی جایی که لبه بالایی سایه را می بینید بخشی از نور در معرض انتشار ریلی قرار دارد و بسوی ما می آید. وقتی نور را دریافت میکنید، رنگ سرخ را در لبه بالا مشاهده می کنید. بخش بالایی سایه زیر لبه ممکن است آبی کم رنگ باشد.

به احتمالی بامه آبی ناشی ار نور خورشید است که از میان بخش بالایی و کم چگالتر جو می‌گذرد، از آنجایی که جزء آبی بامه ، به اندازه‌ای تضعیف نمی‌شود که در عبور از بخشهای پایین جو امکان آن وجود دارد، زیرا با مولکولهای هوای بیشتری درگیر بوده است. نزدیک به 10 دقیقه پس از آنکه خورشید غرو ب می‌کند، گه گاه لکه‌ای ارغوانی بر فراز آن در جایی میان 30 و 75 درجه از سمت الرأس پدید می‌آید. این لکه که اغلب نور ارغوانی نامیده می‌شود، به ظاهر ناشی از وجود لایه‌ای از ذرات در ارتفاع 16 تا 20 کیلومتری و در بخش زیرین لایه اوزون است.

این ذرات ممکن است غبار بیابان یا ذرات خاکستر یک فوران آتشفشان یا آتش سوزی بزرگی در جنگل باشد. لکه ارغوانی حاصل نور بسیار سرخ و بسیار آبی است که از ناحیه‌های مختلف آسمان منتشر می‌شود. اجزای سرخ از نور خوشید در حاشیه زمین است و از جو زمین می‌گذرد که انتشار ریلی نور را سرخ می‌کند. بخشی از این نور از لایه ذرات عبور کرده و به همین خاطر نور خیلی سرخ دریافت می‌شود. اجزای آبی از نور خورشیدی می‌رسد که از بخشهای فوقانی جو می‌تابد و از اینرو به آن اندازه سرخ نشده است.

بخشی از نور در معرض انتشار ریلی قرار می‌گیرد و نور آبی بسوی شما فرستاده می‌شود. وقتی به مسیر نگاه می‌کنید، هر دو اجزای نور سرخ و آبی در مسیر خط دید شما حرکت می‌کنند و ترکیبشان احساس نور ارغوانی را پدید می‌آورد. دلیل اینکه بخشهای دیگر آسمان ارغوانی نیست، این است که بجای رنگ سرخ و آبی تنها ترکیبهای متفاوتی از ته رنگها را دریافت می‌کنیم. وقتی بسوی آنها نگاه می‌کنیم، ممکن است بسته به زاویه دیدمان اقسام ته رنگها را داشته باشند.

نور ارغوانی دیگر ولی نادر که در حوالی همان بخش نور اولی در آسمان ظاهر می‌شود، اما یک و نیم تا دو ساعت پس از غروب آفتاب اتفاق می‌افتد. احتمال می‌رود این نور نیز بوسیله همان لایه ذراتی بوجود می‌آید که نور ارغوانی اولی پدید آمد. اگر لایه گسترده باشد، بخشی از نور که از لایه زیر افق منتشر می‌شود ، ممکن است دوباره از لایه مرئی منتشر شود. نور تولید شده بخوبی درخشان است و در آن صورت یک لکه ارغوانی کمرنگ دیده می‌شود.

تاثیر آتشفشان ها بر رنگ غروب خورشید:

دانشمندان اعلام کردند دلیل تغییر رنگ غروب خورشید در ماه های اخیر فوران کوه های آتشفشانی است. تغییر رنگ غیرطبیعی خورشید به نارنجی آتشین در هنگام غروب از هفته گذشته توجه دانشمندان را به خود جلب کرده است. برخی متخصصان بر این باورند که این رنگ های غیرطبیعی بخاطر وجود غبار و گازهایی است که توسط فوران آتشفشان «کاساتوچی» آلاسکا در ۷آگوست وارد اتمسفر شده است. زمانیکه این آتشفشان در ماه گذشته فوران کرد تلی از خاکستر (بالغ بر ۱۰هزار و ۶۰۰متر) را وارد اتمسفر کرد. مشاهدات بر روی مناطق اطراف آتشفشان بعد از وقوع این انفجار نشان داد که میزان زیادی از رسوبات خاکستری به عمق ۱۵سانتیمتر با فاصله ۲۵کیلومتر کوه آتشفشان منطقه را فرا گرفته است. یکی از اجزای غبارهای تزریق شده به درون اتمسفر که به کمک باد به تمام نقاط جهان منتقل می شوند، دی اکسید سولفور است که می تواند با جو واکنش نشان داده و ذرات سولفات را بوجود بیاورد. این ذرات معلق به همراه خاکستر و غبار می تواند رنگ خورشید را در زمان غروب تغییر دهند.
به گفته دانشمندان غروب خورشید به این دلیل قرمز دیده می شود که در آن زمان خاص، شعاع های نور خورشید مسافت زیادتری از جو را باید طی کنند و به همین دلیل تنها شعاع هایی با طول موج بالا در انتهای طیف نوری موفق به انجام این کار می شوند که این موج، طیف قرمز خواهد بود. ذرات سولفات بطور خاص با افزودن به موانع موجود در مسیر شعاع های نور باعث تقویت این پدیده شده و رنگ غروب خورشید را غیرطبیعی جلوه می دهند. بر اساس گزارش MSNBC، اولین تغییرات غیرطبیعی در رنگ خورشید در ۲۷آگوست مشاهده شد و دانشمندان بر این باورند وقوع این پدیده امری طبیعی بوده و معمولا بعد از فوران آتشفشان ها شکل می گیرد.

یک آزمایش ساده:

برای اینکه این موضوع را بهتر درک کنید، بیایید با هم یک آزمایش ساده انجام دهیم.
یک آکواریوم بزرگ بردارید و داخل آن را آب بریزید. مقدار خیلی کمی شیر به آب اضافه کنید.
یک چراغ قوه را مانند شکل 3 به آکواریوم بتابانید. حال خانه را تاریک کنید و مشاهده کنید که چه اتفاقی برای نور چراغ قوه بعد از گذشتن از دورن آکواریوم رخ می دهد. سعی کنید نور چراغ قوه را از جهتهای مختلف در آکواریوم مشاهده کنید تا بتوانید متوجه این تغییر رنگ شوید.

pic

سلام اين چندتا عكسهارو از يه وبلاگ سرقت كردم خيلي قشنگن شما هم ببينيد

عالم بیپایان

زیبا ترین عکس های هابل

تصوير سحابي NGC 6543 كه بيشتر به نام « كتز آي » يا چشم گربه شهرت دارد.

منظره زيباي نور قرمز ستاره غول پيكر V838 مونوسروتيس .

منظره سحرانگيز و با شكوه از كهكشان « سومبره‌رو».

تصوير بي نظير از ده ها هزار كهكشان كه در فاصله چند ميليون سال نوري واقع شده اند.

هابل تصوير اين سحابي به نام رينگ نبولا را در سال 1998 گرفت و به زمين ارسال كرد.

منظره سحابي « هورگلس نبولا» كه در فاصله حدود 8000 سال نوري از زمين قرار دارد.

دوربين سوروايز هابل در سال 2002 تصوير اين سحابي به نام كان نبولا كه در فاصله 2500 سال نوري از زمين واقع شده است را گرفت.

تصوير بي نظير برخورد دوكهكشان.

جديدترين عكسي هابل به زمين ارسال كرده و توسط ناسا منتشر شده است مربوط به روز 4 مه 2009 از سحابي « كوهوتك 4-55 » است.

منظره اي ديدني از فضاي لايتناهي ، ساختارهاي ستون مانند گاز و غبارهاي كيهاني هستندكه منجر به تشكيل ستاره هاي جديد مي شوند.

عالم زیبا

اقامت طولانی در فضا ضعف استخوان به بار می آورد

فضانوردانی که چندین ماه را در فضا سپری می کنند با از دست دادن میزان زیاد قوت استخوان با خطر گسستگی یا انکسار استخوان در آینده روبرو می شوند. دو تن از دانشمندان، در نتیجه یک مطالعه بر سر  13 فضانوردی که بیش از 4 تا 6 ماه در ایستگاه بین المللی فضایی سپری نموده بودند، دریافتند که قوت استخوان این فضانوردان بطور اوسط تا 14 درصد کاهش یافته است.

سه اخترشناس بین 20 تا 30 درصد توانایی استخوان خود را از دست داده بودند که این میزان ضعف قوت در استخوان با میزان ضعف استخوان زنان پیر مبتلا به برش استخوان برابر می باشد. این مطالعه برای دانشمندان بصورت یک زنگ خطر بود،  زیرا میزان بیشتر ضعفی که در استخوان فضا نوردان دیده شده به مراتب بالاتر از میزانی بوده که دستگاه های ضعیف تر قبلی نشان داده بود.

جوسی کیاک سرپرست تیم تحقیقاتی جراحی استخوان و پروفیسور انجینیری زیست طبی (Biomedical) می گوید " اگر اقدامات پیشگیرانه ای روی دست گرفته نشود، بعضی از فضانوردان ما با خطر جدی شکستگی استخوان در سالهای بعد از فعالیت مواجه می شوند."

پژوهشگران تا هنوز سعی دارند بفهمند که چرا میحط گرانشی فضا استخوان فضانوردانی را که به مدت طولانی در فضا قرار می گیرند اینقدر ضعیف و شکننده می سازد. اگر چه مطالعات قبلی عمدتأ بر چگالی یا غلظت منرال های استخوان متمرکز بود، این مطالعه برای اولین بار قوت استخوان را ارزیابی می کند.

خانم کیاک و همکاران اش در این مطالعات از یک برنامه جدید کامپیوتری استفاده نمودند که طی 20 سال توسط آنها و 12 عضو مرد مرکز بین المللی فضای ساخته شده بود.  

خانم کیاک می گوید ما در مطالعات مان مشخص نمودیم که ضعف استخوان فضانوردان برای هر ماه خدمت در ایستگاه فضایی بین 0.6 و 0.5 درصد می باشد و این رقم در مقایسه با کاهش ماهانه چگالی منرال استخوان (بین 0.4 تا 1.8 درصد) به مراتب بیشتر است که در مطالعات قبلی دیده شده.

 پژوهشگران استخوان که بر اثرات اقامت طولانی در فضا تمرکز دارند بیشتر استخوان لگن خاصره و تیر پشت را مورد بررسی قرار می دهند. اقامت طولانی در فضا با تأثیر بیشتر بر استخوان ران، باعث انکسار آن گردیده که اکثرأ به معالجه طولانی و حتی عمل جراحی ضرورت می شود.

 این گونه اثرات توانایی راه رفتن را از فضا نوردان گرفته و حتی باعث معلولیت طولانی و مرگ می شود. انکسار تیر یا مهره پشت بشمول از دست دادن طول قد، کمر دردی شدید و بدشکلی یا تغییر شکل انسان همه در اثر اقامت طولانی در فضا و نبود قوه جاذبه یا گرانش زمین بوجود می آید.

سیر تکاملی و تغییرات لباس فضل نوردان از اون اول تا حالا!!

موفقيت در ماموريتهاي متعدد و بي شماري كه تاكنون توسط سازمان فضايي آمريكا شكل گرفته است متاثر از عوامل متفاوتي است كه يكي از آنها در كنار حضور فضانورد در ماموريتها، وجود لباسهاي فضايي مقاوم بوده است.

به گزارش خبرگزاري مهر، حضور انسانها در فضا به طور حتم نيازمند عاملي محافظت كننده در برابر محيط نامناسب فضا است زيرا انسان بدون وجود لباسهاي مناسب توانايي مقاومت در برابر سرما و خلا مطلق فضاي خارج از زمين را نخواهد داشت.

نشريه نيوساينتيست طي گزارشي جالب به بررسي سير تكاملي 5 دهه اخير اين پوششهاي حياتي پرداخته است كه در صورت عدم حضور آنها بسياري از اطلاعاتي كه اكنون در دسترس بشر قرار گرفته است، همچنان در اعماق كهكشانها پنهان باقي مي ماندند.

اولين فضانوردي كه به دور مدار زمين حركت كرد، جان گلن نام دارد كه طي ماموريت خود در سالهاي 1958 تا 1963 اولين لباس فضانوردي ناسا را به تن كرد.

اين لباس مطابق با ساختار لباسهاي نيروي هوايي آمريكا به منظور مقاومت در فشار ارتفاع بالا طراحي شده و مناسب راهپيمايي هاي فضايي نبوده است.

به همين دليل اين لباس در مناطق مفصلي به يكديگر فشرده شده و حجم لباس را كاهش مي داده است. اين فرايند به خودي خود باعث افزايش فشار در ديگر نواحي لباس خواهد شد و به همين دليل فضانوردان توانايي خم كردن زانوها و يا بازوهاي خود را نداشته اند. از اين رو اين نوع از لباس تنها به عنوان محافظي در برابر كاهش شديد فشار استفاده مي شده است.

طراحي لباسهاي فضايي طي ماموريت جميني كه اولين راهپيمايي فضايي بشر در 3 ژوئن 1965 طي آن صورت گرفت، يك گام به پيش رفت.

به منظور حفظ فضانوردان از فشار و حرارت پايين در فضا لباسهاي جميني به يك لايه اضافه و كيسه هايي بادكنك مانند مملو از گاز مجهز بود تا فشار در بدن افراد همزمان با انعطاف پذيري حفظ شود.

گاس گريشام و جان يانگ دو فضانورد اولين ماموريت جميني به شمار مي روند كه در اين تصوير لباسهاي جميني را به تن دارند. اين لباس به سيستم تهويه هواي مجزايي متصل است كه دماي بدن فضانوردان را خنك نگه مي دارد.

آزمايش قدرت لباس فضايي جميني در 3 مارچ 1965 و زماني كه فضانورد ادوارد وايت به مدت 23 دقيقه در فضا به راهپيمايي پرداخت، شكل گرفت.

وايت به منظور افزايش توانايي در راهپيمايي فضايي از يك سلاح گازي استفاده كرد. اكسيژن مورد نياز فضانورد نيز از طريق كابلي از فضاپيماي جميني 4 به لباس فضانورد منتقل مي شده است.

به منظور افزايش انعطاف پذيري در لباسهاي فضايي لباس فضايي آپولو در قسمتهاي مفصلي مانند زانو، شانه ها و آرنج از موادي لاستيكي توليد شد.

در اين تصوير خلبان باب اسميث مشاهده مي شود كه طرح اوليه لباس فضايي اپولو را در سال 1964 به تن كرده است. تسمه هاي تيره رنگ قسمتي از تجهيزان محافظتي در خلال راهپيمايي بر سطح ماه به شمار مي روند.

هنگامي كه براي اولين بار بشر در سال 1969 بر سطح ماه فرود آمد، لباس فضايي آپولو به كوله پشتي تجهيز شده بود كه اكسيژن كافي را براي تنفس، تهويه و كنترل فشار لباس به مدت 7 ساعت و طي راهپيمايي بر سطح ماه تهيه مي كرد.

در اين تصوير فضانورد باز آلدرين ديده مي شود كه طي ماموريت آپولو 11 در حال جستجو و تحقيق بر سطح سياره ماه به سر مي برد.

با وجود اينكه اين لباس عملكرد خوبي را طي 6 ماموريت بر سطح ماه از خود نشان داد غبارهاي ماه كه بر سطح لباس قرار مي گرفتند به عنوان يك خطر جدي سلامت عملكرد آنها را با تهديد مواجه مي ساختند. فضانوردان گزارش داده اند كه غبارهاي تيز و ساينده ناشي از خاك سطح ماه به اين لباسها آسيب وارد آورده و به لايه هاي مختلف آن نفوذ مي كنند.

لباس آپولو بايد از ساختاري بسيار سبك تشكيل مي شد تا فضانوردان بتوانند در ميان نيروي گرانشي ماه و با توجه به وزن 82 كيلوگرمي لباس به راحتي به حركت بپردازند.

فضانوردان ناسا اكنون به منظور راهپيمايي هاي فضايي از دو تكه لباس فضايي استفاده مي كنند كه به اختصار EMU خوانده مي شوند.

بر خلاف لباس آپولو كه تنها متناسب با سايز فضانورد ساخته مي شد، اين لباسها به دليل داشتن قسمتهاي قابل تغيير مي توانند مورد استفاده افراد مختلف با سايزهاي متفاوت قرار گيرد.

اين لباس فشاري برابر يك سوم فشار اتمسفر را داشته و به همين دليل فضانوردان به منظور جداسازي نيتروژن موجود در خون و نسوج بدن خود را با قرار گيري در اتاقكي كم فشار قبل از آغاز راهپيمايي فضايي از بين ببرند. حركت سريع در فشار پايين مي تواند منجر به ايجاد حباب از گاز نيتروژن و انسداد جريان خون در بدن انسان شود كه گاهي اوقات موقعيتهاي خطرناكي را به وجود خواهد آورد.

اين لباس وزنيبرابر 180 كيلوگرم داشته و مي توان به مدت 8 ساعت از آن در محيط فضا استفاده كرد. همچنين عمر مفيد اين دسته از لباسها 30 سال خواهد بود.

لباسهاي EMU تنها لباسهاي مناسب براي راهپيمايي هاي فضايي نيستند. در اين تصوير مي توان فضانورد مايك فينكز را مشاهده كرد كه لباس فضايي روسي اورلان را در حين انجام ماموريت در خارج از ايستگاه بين المللي فضايي به تن دارد.

بر خلاف لباسهاي EMU ناسا كه از قسمتهاي جداشونده اي برخوردارند، لباس اورلان از محفظه اي در پشت لباس برخردار است كه فضانورد از اين محفظه لباس را به تن مي كند.

اين محفظه به فضانورد اجازه مي دهد با سرعت بالا و بدون نياز به كمك شخصي ديگر لباس را پوشيده و يا از تن بيرون آورند. وزن اين لباس در حدود 110 كيلوگرم بوده و امكان 7 ساعت مداوم استفاده از آن در محيط فضا وجود دارد. در عين حال اين لباس براي حداكثر 21 راهپيمايي فضايي طراحي شده است.

لباس فضايي فيتان چيني ها در سپتامبر 2008 و در زمان خروج فضانوردان چيني از فضاپيماي شنژو 7 كه از اولين ماموريت راهپيمايي فضايي كشور چين بازمي گشت، در معرض ديد عموم قرار گرفت.

اين لباس فضايي پس از توليد لباس اورلان روسي ها طراحي شده است كه طي ماموريت چيني ها مورد استفاده فضانوردان چيني قرار گرفت.

دستكشها به طور حتم يكي از مهمترين بخشهاي لباس فضايي و يكي از مهمترين تجهيزات محافظتي فضانوردان به شمار مي رود. فضانوردان به منظور حركت دادن انواع اهرم ها و كنترل انواع تجهيزات از دستهاي خود استفاده مي كنند و دستكشهايي با فشار كنترل شده حركت انگشتهاي دست را براي فضانوردان بسيار سخت مي كند.

لباس فضايي آپولو به دو سري دستكش مجهز بوده است كه يكي به عنوان لايه زيري و ديگري به عنوان لايه رويي مورد استفاده قرار مي گرفته است. لايه زيرين به بالشتكهاي فشار مجهز بوده و لايه رويي از كتان، پلي استر و شبكه هاي فلزي ساخته شده بود.

اين لايه در راهپيمايي هاي فضايي به منظور محافظت در برابر ذرات كيهاني، حرارت و خراشها مورد استفاده فضانوردان قرار مي گرفته است.

در ماه مي سال 2007 مهندسي با نام پيتر هومر موفق به كسب جايزه اي 200 هزار دلاري به خاطر طراحي دستكش فضايي براي سازمان ناسا شد.

به گفته وي اين دستكش بر خلاف دستكشهاي رايج كه به دليل ساختار چين دار باعث فرم گرفتن انگشتان فضانوردان مي شود، در مناطقي داراي تا خوردگي خواهد شد كه انگشتان دست به صورت طبيعي توانايي خم شدن را دارند.

اين خصوصيت توانايي حركت دادن انگشتهاي دست را درفضانوردان افزايش خواهد داد كه در نتيجه توانايي عملياتي فضانوردان و قدرت حمل تجهيزات مختلف توسط آنها افزايش خواهد يافت.

براي مدتها ناسا در تلاش مداوم براي ابداع نسل جديدي از لباسهاي فضايي بود تا در كنار انعطاف پذيري بيشتر توانايي عملياتي آنها در فشارهاي بالاتر نيز افزايش يابد.

لباس فضايي مارك 3 نسل اوليه اين لباس است كه از دهه 1980 توليد و تكامل آن آغاز شده امكان انجام اعمال متفاوتي از جمله زانو زدن را براي فضانوردان ايجاد خواهد كرد.

ناسا در تلاش براي بازگشت به ماه در سال 2015 از اين نسل از لباسهاي فضايي براي پوشش فضانوردان خود استفاده خواهد كرد. اين لباس نسبت به راهپيمايي هاي طولاني در ماه مقاوم بوده و از انعطاف پذيري بسيار بالايي برخوردار است.

از گذشته لباسهاي متناسب راهپيمايي هاي فضايي بايد بر اساس فشار هوا به منظور حفظ فشار اطراف بدن فضانورد توليد مي شده است اما در آينده اي نه چندان دور مي توان از لباسهايي با ابعاد و حجمي كمتر استفاده كرد تا امكان حركت آزادانه براي فضانورد وجود داشته باشد.

لباسهاي Biosuit كه توسط محققان موسسه ام آي تي طراحي و توليد شده است از لايه هايي مستحكم و مقاوم از مواد براي حفظ فشار بدن توليد شده است.

اين لباس از قالب ميله اي تشكيل شده است كه تحت تاثير حركت اعضاي بدن فضانورد انبساط پيدا نمي كنند. اين خطوط غير كشسان اسكلت بندي مستحكمي را به وجود مي آورند كه حركات فضانورد را محدود نكرده و فرد مي تواند به راحتي در اين لباس حركت كند. محققان اعلام كرده اند كه تكميل نهايي و استفاده از اين لباس در فضا نيازمند چندين سال زمان خواهد بود.

در عين حال گروهي ديگر از متخصصان در حال توليد لباسهايي هوشمند فضايي هستند كه روزي قادر به خود ترميمي، توليد انرژي الكتريسيته و از بين بردن ميكروبها خواهند بود.

گفتگو با پروفسور بهرام مبشر

پروفسور بهرام مبشر، استاد نجوم رصدی دانشگاه کالیفرنیا و نماینده اسبق سازمان فضایی اروپا در موسسه تلسکوپ فضایی هابل است. در یکی از روزهای پایانی سال 86 و در آخرین روز سفر ایشان به ایران به منزل پدری پروفسور رفتم و با دکتر بهرام مبشر درباره نوع فعالیتهای ایشان در پژوهشکده های برتر دنیا، وضعیت و آینده نجوم در ایران و آینده تلسکوپهای فضایی گفتگو کردم. پروفسور بهرام مبشر نسبت به آینده نجوم در ایران خوشبین بود و اجرای طرح رصدخانه ملی و شکلگیری رشته نجوم رصدی در ایران را در صورت انجام، عامل موثر در تشویق و ترغیب دانشجویان ایرانی برای ادامه تحصیل در رشته نجوم دانست.

شما در سابق نماینده سازمان فضایی اروپا در موسسه تلسکوپ فضایی ناسا بودید و در حال حاضر استاد گروه نجوم رصدی دانشگاه کالیفرنیا هستید، تمایز میان این دو حرفه خود را از لحاظ علمی و پژوهشی چگونه می بینید؟

کاری که در سازمان تلسکوپ فضایی هابل بود، مقداری از کار به اندازه 50 درصد وقت من، صرف کارهای مربوط به تلسکوپ هابل می شد، دستگاه های که روی آن قرار دارند و مشاهداتی که هابل انجام می دهد و افرادی که می خواهند از هابل استفاده بکنند، آن ها را نصیحت کنیم که چه کاری باید انجام دهند و به طور کلی من و افرادی مثل من که عضو هیئت علمی آنجا بودیم، نصف وقت خودمان را صرف این می کردیم که تلسکوپ هابل در فضا بماند و کارهایی که باید بکنیم را انجام بدهد. 50 درصد دیگر وقتم صرف تحقیق می شد و در این رشته و رشته های مختلف و پروژه های مختلف کیهان شناسی، مشغول به تحقیق بودم و پروژه های زیادی را در آن موقع با همکاری دوستان شروع کردیم و بعضی را به انجام رساندیم و بعضی ها در حال حاضر ادامه دارد و بعضی از بزرگترین پروژه های علم مشاهداتی کیهانشناسی در آن زمان یعنی در زمانی که من در موسسه تلسکوپ فضایی هابل بودم، شروع شد.

پس در موسسه تلسکوپ فضایی هابل هم به نوعی کار دانشگاهی می کردید؟

کار دانشگاهی به صورت تحقیق؛ اگر منظورتان بخش تحقیق است، بله. ولی در وقتی که به دانشگاه رفتم، یک علتی که رفتم به خاطر این بود که می خواستم یک مقداری تدریس بکنم و یک مقدار کمک بکنم به تربیت دانشجویان و یک مقداری از کارم الان تربیت دانشجویان است، دانشجویانی که دوره ی دکترای خودشان را می گذرانند و دانشجویانی که می خواهند در این رشته تحصیل و تحقیق کنند. یک مقدار دیگر وقتم را صرف تحقیق های شخصی می کنم، که پروژه هایی که در حال انجام است، من انجام می دهم و همکاری هایی که داشتم و مقدار دیگری از وقتم صرف تدریس به دانشجویان در دوره لیسانس و فوق لیسانس و دکتری می شود.

در صفحه شخصی شما در وبگاه دانشگاه کالیفرنیا، از علاقه شما به فعالیت هایی که در زمینه اخترفیزیک بررسی کهکشان ها با در نظرگیری پارامترهای ستاره ای بود مطلع شدیم، در حال حاضر سمت و سوی تحقیقات شما در چه زمینه ای از اخترفیزیک است؟

الان کارهای اصلی که می کنم، فرماسیون(تشکیل) کهکشانها و تحول تدریجی آنها است؛ اینکه اولین ستاره ها و کهکشانها چطور بودند و آیا قادر هستیم آنها را ببینیم یا نه؟ کهکشانهای مختلف چطور نوع و حالتی را پیدا می کنند که الان دارند، ستاره ها چگونه داخل کهکشان فرم (شکل) پیدا می کنند و انرژی تاریک و ماده تاریک است که راجع به آن ها تحقیق می کنم.

با وجود این، وقت تدریستان در دانشگاه کالیفرنیا مزاحم کار تحقیقاتی شما نمی شود؟

چرا می شود ولی آن چیزی است که شما باید به جامعه برگردانید، از طریق تدریس، شما یک دینی که دارید را به جامعه برمی گردانید و این کاری هست که انجام می دهم و بعد ار آن خیلی وقتها است که شما در مورد تحقیق، شما تحقیقتان پیشرفت نمی کند و به جایی نمی رسد، در آن حالت و در آن موقع شما تدریس را دارید که انجام بدهید و بدانید که دارید یک کاری مفیدی انجام می دهید.

در سالهای اخیر تقریباً هر سال یک سفر به ایران داشتید، وضعیت نجوم را در ایران و پیشرفت آن را در این سال ها چگونه می بینید؟

وضعیت نجوم خیلی امیدوارکننده است، به نظر من علاقه و پتانسیل در ایران خیلی زیاد وجود دارد و دانشجوها استعداد زیادی دارند و پرکار هستند. من در مورد آینده خیلی خوشبین هستم، مسئله این هست که اینها باید در راه درست هدایت بشوند و احتیاج به یک هدایت کننده دارند، که اینها بتوانند پروژه هایی که خوب هستند و کارهایی را که در سطح بین المللی قابل قبول هستند، انجام دهند. مشکل بر سر استاد است. استاد در رشته کیهانشناسی مشاهداتی زیاد نداریم در ایران، ولی آن هم در حال صحبت هستیم، بطوریکه بتوانیم به گونه ای این دانشجویان را تربیت بکنیم تا آنها هم پس از چندین سال بتوانند، خود افرادی دیگر را تربیت بکنند و این در ایران شروع بشود. نکته ی دیگری که امیدوار کننده است، مسئله رصدخانه ملی است که در حال انجام هست و کارهای خیلی زیاد آن انجام شده است. این مطلب وقتی که شروع شود، یک هدفی می دهد به خیلی از دانشجویان که به دنبال این رشته بروند.

تلسکوپی که برای رصدخانه ملی در نظر گرفته شده است از لحاظ قطر نسبت به تلسکوپ های روز جهان در رده پایینتری قرار خواهد گرفت، آیا تاثیر وجود ابزاری با این شرایط در میان ابزارهای حرفه ای برای پیشبرد و انجام فعالیت های تحقیقاتی دانشجویان رشته اخترفیزیک و کیهانشناسی، نگاهی خوشبینانه است یا واقعبینانه؟

با این ابزار بالطبع این قابل اجرا هست و می توانند، مسایل و کارهای علمی خودشان را پیش ببرند، درست هست که قطر آینه تلسکوپ رصدخانه ملی خیلی کمتر از تلسکوپهایی است که در حال حاضر در دنیا وجود دارد و از طرف دیگر بعد از شش تا هفت سال آینده که این قابل بهره برداری می شود. آن تلسکوپ ها هم به همین میزان پیشرفت می کنند، خیلی از این کارها را انجام می دهند و تلسکوپ های بزرگتر ساخته می شود. اما این نباید باعث شود تا ما راجع به این مسئله فکر نکنیم، این یک اثری روی علم نجوم در ایران می گذارد که واقعاً اثرش را بعد از چندین سال ما خواهیم دید. به این صورت که اولاً پروژه هایی را می شود تعریف کرد، می شود ابزارهایی روی تلسکوپ گذاشت و طوری تلسکوپ را تنظیم کرد که بتواند خیلی از مسایلی که هنوز انجام نشده است را انجام بدهد، این نکته ای است که من جلسه داشتم با همکارانم در ایران و راجع به این مطلب صحبت کردیم که در چه موردی تلسکوپ باید قوی شود و بتواند کارهایی را انجام بدهد که تلسکوپهای دیگر انجام ندادند. از این گذشته از نظر فرهنگی یک جهشی برای ایران، برای جوانها و علاقه مندان به این علم خواهد بود.

آیا داده های رصدخانه ملی ایران پس از احداث، همچون داده های تلسکوپ های بزرگ و روز دنیا مثل کک، جمینی و هابل در اینترنت برای استفاده همگان قرار می گیرد؟

تقریباً تمام تلسکوپهایی که وجود دارد، داده ها بعد از مدت حدوداً یک سال در خدمت عموم قرار می گیرد، این (رصدخانه ملی ایران) هم مستثنی نیست و بستگی به پروژه هایی دارد که روی تلسکوپ صورت می گیرد و این داده ها باید یک مقدار روی آن کار شود تا قبل از اینکه در اختیار عموم قرار داده شود، مطمئن شد که این داده ها درست هستند و آنچه که فکر می کنیم هستند.

ارتباط شما با دانشگاه های ایران برای گذاشتن رشته نجوم رصدی به چه صورت بوده است و با توجه به لغو رشته نجوم رصدی که فقط چند سال دانشجو پذیرفت، آیا تا دو سال دیگر این رشته را در ایران خواهیم داشت؟

من خوشبینم که در طول یکی دو سال آینده این رشته در ایران به طور جدی شروع و دنبال می شود. ما در حال صحبت هستیم تا اینکه ببینیم چطور می شود این مسئله را انجام داد. چطور می شود استادهایی گرفت که تدریس بکنند و دانشجویانی گرفت که این کار را انجام بدهند و همچنین راه دانشجویان را باز بگذاریم، طوری که بتوانند به خارج بیایند و چند ماه در خارج بمانند و کار (تحقیق) کنند، بدین ترتیب ما امیدواریم که نسل اول این فارغ التحصیلها در طول چند سال آینده بیرون خواهند آمد.

در ایران دانشجویانی که می خواهند در رشته نجوم تحصیل کنند باید ابتدا کارشناسی فیزیک را بخوانند و پس از آن در یکی از رشته های اخترفیزیک و یا کیهان شناسی ادامه تحصیل بدهند؛ آیا مسیر تحصیل آکادمیک نجوم در ایالات متحده و کشورهای توسعه یافته با وضع موجود در ایران تفاوت دارد؟

بله، تقریباً به همین شکل است، بعضی از دانشگاهها هستند که در دوره ابتدایی، در دوره لیسانس، واحدهای نجوم دارند و اگر به آن دانشگاهها بروید نجوم را خیلی جدی می توانید دنبال کنید و مدرکی که می گیرید، مدرک نجوم و یا مدرکی است که مربوط به یکی از این دوتا (فیزیک و نجوم) است، ولی در شرایط معمول شما دوره لیسانس را می گذرانید، حتماً نباید فیزیک باشد و می تواند فیزیک، ریاضی یا مهندسی باشد، هرکدام از این رشته ها قابل قبول است و بعد از پایان آن به رشته نجوم می روید.

پس نجوم در کشورهای توسعه یافته رشته ای فرارشته ای است؟

در اکثر دانشگاهها این طور است، اگر شما بخواهید به طور جدی و حرفه ای ادامه بدهید.

برگردیم به دانشگاه کالیفرنیا، یک هفته کاری شما در دانشگاه کالیفرنیا به چه صورت می گذرد؟

همانطور که من عرض کردم، کارهایی که من انجام می دهم، یکی تحقیقات شخصی است، یکی تدریس است و یکی شرکت در کمیته های مختلف. تحقیق به روز هفته بستگی دارد، اگر شما تدریس داشته باشید بالطبع قبل از آن باید خودتان را آماده بکنید برای تدریس و مطالبی که می خواهید در کلاس ارائه بدهید و بعد تحقیق است که معمولاً وقتی که تدریس انجام می شود، شما مقداری وقت اضافه دارید که آن را صرف تحقیقهای خودتان می کنید و این همراه با صحبت و مذاکره با همکارانتان در جاهای مختلف دنیا است، که این کار را انجام بدهید و تحقیق هم بعضی وقت ها باید مشاهده بکنید که باید به سفر برید، برای سفر مشاهداتی بیشتر به هاوایی می رویم و آن داده ها را می آورید و آنالیز می کنید و مقاله خودتان را راجع به آن می نویسید. جز سوم کارهای من، شرکت در کمیته های مختلف است، کمیته های مختلفی وجود دارند تا در مورد اینکه وقت تلسکوپ به چه شخصی داده شود و در رابطه با مسایل مختلف همچون پذیرش دانشجو و لیست دروسی که باید تدریس شود، صحبت می شود و کمیته های ملی هم هست که درباره آینده اخترفیزیک و تمام اینها است که شما گهگاه در آن شرکت می کنید.

می توان گفت این کمیته ها به نوعی شورای راهبردی و سیاستگذاری است؟

بله

فعالیت شما در کمیته ها و شوراهای راهبردی رصدخانه فقط مربوط به سیاستگذاریهای آتی برای رصدخانه های زمینی است یا که به سیاستگذاری فعالیت تلسکوپهای فضایی همچون جیمز وب و هابل هم مربوط می شود و روی آنها تاثیرگذار است؟

بله، اینها مکمل هم هستند و نمی شود آنها را از هم جدا کرد، رصدهایی که از روی زمین صورت می گیرد یا از فضا صورت می گیرد. اینها همه مکمل همدیگر هستند. کمیته هایی که در مورد تلسکوپهایی که روی زمین است جدا است از کمیته های تلسکوپهایی که در فضا است، که معمولاً قسمت فضایی توسط ناسا صورت می گیرد و یا سازمان فضایی اروپا و یا از این قبیل سازمان ها؛ تلسکوپهای زمینی سازمانهایی دارد که این کار در مورد برنامه ریزی درازمدت در مورد این تلسکوپها صورت می گیرد.

شما نماینده سازمان فضایی اروپا در موسسه تلسکوپ فضایی هابل ناسا بودید، آنطور که در خبرها آمده بود تا اواخر تابستان سال 1387، تلسکوپ فضایی هابل به تجهیزات جدیدی مجهز می شود که نسبت به 18 سال پیش خودش 90 برابر قویتر خواهد شد، این پیشرفت هابل را چگونه می بینید؟

بله، کاملاً درست است. اگر این سرویس که برنامه آن است که در ماه مرداد امسال، تابستان، با موفقیت صورت بگیرد، تلسکوپ هابل قویتر از هر موقع دیگر به کار خودش ادامه می دهد، یعنی 5 دستگاه خواهد داشت که همه کار می کنند و این برای چندین سال می تواند پروژه های مختلف و علوم مختلف را مورد بررسی قرار می دهد و مشاهده کند. اگر این سرویس، سفر شاتل به هابل و سرویسی که انجام می دهد، موفقیت آمیز باشد، در آن صورت برای چندین سال، ما تا زمانی که جیمز وب به فضا پرتاب شود این تلسکوپ را خواهیم داشت و قویتر از همیشه خواهد بود.

جیمز وب تلسکوپ 6.5 متری فضایی خواهد بود که با رصدهای خودش به انسان فرصت دیدن اعماق کیهان را می دهد، آیا فکر می کنید جیمز وب می تواند به آن مرز تاریکی کیهان هم برسد یعنی جایی که بگوییم دیگر فراسوی آن به دنبال چیزی نمی گردیم؟

هدف همین است، اینطور که جیمز وب دیزاین(طراحی) شده، هدف این هست که جیمز وب تا اعماق کیهان را ببیند و تا زمان بیگ بنگ ادامه پیدا بکند و اولین کهکشانها و ستاره ها را ببیند و به همین منظور در ناحیه مادون قرمز اپتیمایز (بهینه) شده است که بتواند تمام این مسایل را مشخص بکند.

پس از لحاظ رصدی در ناحیه مرئی اپتیمایز نیست؟

اپتیمایز نیست، ولی می تواند مشاهده بکند و بیشتر قدرتش در قسمت مادون قرمز است، چرا که اگر شما به کهکشانهای بسیار دوردست نگاه کنید، باید در ناحیه مادون قرمز آن ها را رصد کرد.

به خاطر انتقال به سرخ زیاد (تغییر طول موج رصدی اجرام به موجهای بلندتر همچون قرمز، وقتی که اجرام سماوی در حال دور شدن از ما هستند) اجرام اعماق آسمان؟

بله، به خاطر انتقال به سرخ بالای آنها.

فکر می کنید چه زمانی انسان می تواند به آن مرز تاریکی برسد؟

ما با تصویر فراژرف هابل تا نزدیکی آن شدیم، تصویر فراژرف هابل خیلی ما را نزدیک کرده است به آن و کاندیدهایی پیدا کردیم، که ممکن است کاندیداها برای اولین کهکشان ها باشند، ولی با جیمز وب می توانیم بدون شک این کار را بکنیم. طیف اجرام را می توانیم دقیقاً اندازه بگیریم و مشخص کنیم که در آن فاصله از ما هستند و در حقیقت آن دوره تاریک را در جهان ببینیم.

از لحاظ عملیاتی هابل با تصاویر فراژرفی که خواهد گرفت، نمی تواند پیش دستی کند به تلسکوپ فضایی جیمز وب و به آن مرز تاریکی برسد؟

نه، هابل خیلی به زحمت می تواند تا آن حد دور را نگاه بکند و هابل یک تلسکوپ 2 متری است در صورتی که جیمز وب 6.5 متر است و خیلی قوی تر هست از هابل؛ مداری هم که در آن قراردارد (جیمز وب) مدار لاگرانژین 2 (L2) است که تقریباً 1.5 میلیون کیلومتر از زمین فاصله دارد و در آنجا حرارت زمین و مشکلاتی که زمین دارد و مانع از مشاهدات دقیق می شود، دیگر روی جیمز وب اثر نمی گذارد. بدین ترتیب حساسیت خیلی بیشتری دارد نسبت به هابل و دستگاه هایی که دارد، همانطور که عرض کردم، ناحیه مادون قرمز است، بدین ترتیب می تواند تا لحظه بیگ بنگ، ابتدای جهان، نگاه کند.

شما در رابطه با فعالیتهای نجوم در ایران، گفتید که امیدوارید طرح رصدخانه ملی، باعث شود فعالیتهای زیادی در زمینه نجوم حرفه ای در ایران راه بیافتد و در آینده هم رشته نجوم رصدی در ایران شکل بگیرد؛ مرحله پس از رسیدن به این اهداف در سالهای آتی را چه می بینید، مرحله پس از آن آیا ساخت رصدخانه های بزرگتر است یا ارسال تلسکوپی به فضا است یا فعالیت هایی از این قبیل؟

فکر می کنم الان اگر بخواهیم یک پله بالاتر از آن برویم، طریق منطقی این هست که با کشورهای دیگر صحبت بکنیم و پروژه های مشترک داشته باشیم و در مورد تلسکوپ مثلاً بر روی زمین تلسکوپ های بزرگ بسازیم، که بتوانیم این کار را انجام بدهیم، یک کشور به تنهایی کار مشکلی است که بتواند چنین کارهایی بکند و تلسکوپهای 8 متری و 10 متری بسازد.

ماموریت های فضایی سال 2010

برنامه های فضایی ناسا، سازمان فضایی اروپا، سازمان فضایی روسیه ، ژاپن و ... از این جمله می باشند. لطفاً توجه داشته باشید که تاریخ اشاره شده برای ماموریت ها، اولین تاریخ رسمی اعلام شده برای آغاز عملیات است، از اینرو تقریبی بوده و با توجه به شرایط جوی و تغییرات زمانی مداوم در برنامه های فضایی ، به طور حتم زمان پرتاب برخی از ماموریت ها دستخوش تغییراتی جزئی خواهد بود.

3 فوریه : راکت Atlas 5 از باند 41 پرتاب های فضایی ، در مرکزنیروی هوایی کیپ کاناورال فلوریدا، برای حمل فضاپیمای Solar Dynamics Observatory ناسا در ساعت 10:53 – 11:53 صبح پرتاب خواهد شد.

3 فوریه: راکت روسی سویوز برای حمل 2500 هزار کیلو تجهیزات کارکنان ایستگاه فضایی بین المللی از بایکنور قزاقستان پرتاب خواهد شد.

7 فوریه: شاتل فضایی Endeavour ناسا در ماموریت STS-130 از جایگاه 39A در مرکز فضایی کندی فلوریدا در ساعت 9:39 دقیقه (به وقت گرینویچ) پرتاب خواهد شد. این ماموریت به منظور اضافه نمودن بخش های ارتباطی جدیدی به ایستگاه فضایی بین المللی می باشد.

اوایل فوریه: اولین راکت Falcon 9 ساخته مرکز تکنولوژی های اکتشافات فضایی (SpaceX) به سکو خواهد نشست . بدین ترتیب این اولین پرواز آزمایشی این راکت خواهد بود که از باند 40 پرتاب های فضایی، نیروی هوایی کیپ کاناورال فلوریدا در ساعت 16 تا 20 (به وقت گرینویچ) صورت خواهد گرفت.

12 فوریه : ماهواره Intelsat 16 از مرکز فضایی بایکنور قزاقستان بوسیله راکت پروتن به فضا پرتاب خواهد شد.

25 فوریه: فضاپیمای GOES P بوسیله راکت دلتا 4 از پایانه 37B مرکز فضایی کیپ کاناورال فلوریدا در ساعت 23: 28 دقیقه (به وقت گرینویچ )پرتاب خواهدشد. این برنامه پروژه ای مشترک از همکاری NASA و NOAA می باشد.

25 فوریه: ماهواره Cryosat 2 سازمان فضایی اروپا با اهداف نظارتی و مراقبتی زمین بوسیله راکت ISC Kosmotras Dnepr از مرکز فضایی بایکنور قزاقستان پرتاب خواهد شد.

تصویری از مرکز فضایی کیپ کاناورال فلوریدا

10 مارس : ماهواره های Prisma و Picard کشور سوئد، به منظور تست تکنولوژی های پروازهای فضایی در ساعت 14:42 دقیقه (به وقت گرینویچ) بوسیله ماهواره بر ISC Kosmotras به فضا پرتاب خواهند شد.

18 مارس: شاتل فضایی دیسکاوری ناسا از پایانه 39A مرکز فضایی کندی، در ماموریت STS-131 برای حمل تجهیزات ایستگاه فضایی بین المللی در ساعت 17:43 (به وقت گرینویچ) پرتاب خواهد شد.

2 آوریل : راکت روسی سویوز، برای حمل فضاپیمای Soyuz TMA-18 که حامل فضانوردان ایستگاه بین المللی فضایی می باشد از پایگاه نیروی هوایی کیپ کاناورال فلوریدا پرتاب خواهد شد. این بیست و سومین گروه اعضامی به ایستگاه فضایی بین المللی به شمار می آید.

19 آوریل: نمونه اولیه ای از هواپیماهای فضایی متعلق به ارتش امریکا به نام حامل تست مداری (OTV) در بالای یک راکت اطلس 5 در یک پرواز آزمایشی از پایگاه نیروی هوایی کیپ کاناورال فلوریدا آزمایش خواهد شد.

22 آوریل: راکت Minotaur 4 ایالات متحده آمریکا، اولین ماهواره ای که به منظور سیستم های حفاظتی فضایی طراحی شده است را از پایانه 8 پایگاه نیروی هوایی کالیفرنیا حمل خواهد نمود.

28 مه: ماموریت STP S26 در جزیره کودیاک آلاسکا توسط یک راکت Minotaur 4 نیروی هوایی آمریکا، به عنوان بخشی از برنامه های آزمایشی فضا انجام خواهد گرفت. این ماموریت حامل 2 ماهواره FASTRAC دانشگاه تگزاس، FASTSAT ناسا، O/Oreos ناسا، و ماهواره FalconSat 5 آکادمی نیروهای هوایی می باشد.

30 مه : یک راکت سویوز روسی، سه عضو جدید ایستگاه فضایی بین المللی را بوسیله فضاپیمای TMA-19 از مرکز فضایی بایکنور قزاقستان ، در بیست و چهارمین عملیات جابجایی فضانوردان به این ایستگاه ، به مقصد خواهد رساند.

نقشه ای از مرکز فضاپی بایکنور

30 ژوئن: یک راکت سویوز روسی ، سی و هشتمین محموله باری و همچنین تدارکات جدیدی را برای خدمه ایستگاه فضایی بین المللی از مرکز فضایی بایکنور قزاقستان ارسال خواهد نمود.

29 ژوئیه: شاتل فضایی Endeavour ناسا در ماموریت STS-134 به ایستگاه فضایی بین المللی خواهد رفت و طی این عملیات طیف سنج مغناطیسی اشعه آلفا ، که تجربه ای یک میلیارد دلاری و یکی از تجهیزات حیاتی ایستگاه فضایی بین المللی به شمار می آید را به این مرکز خواهد رساند. پرتاب شاتل در ساعت 15:57 (به وقت گرینویچ) صورت خواهد گرفت.

16 سپتامبر : شاتل فضایی Discovery از مرکز فضایی کندی فلوریدا پرتاب خواهد شد. انتظار می رود که این آخرین پرواز شاتل های فضایی برای انتقال حجیم قطعات یدکی و مدول های دائمی ایستگاه فضایی بین المللی به شمار آید. پرواز در ساعت 15:57 به وقت گرینویچ صورت خواهد گرفت.

تصویر ماهواره ای از مرکز فضاپی بایکنور

سایر برنامه های فضایی سال 2010 که زمان دقیق انجام این ماموریت ها هنوز پیش بینی نشده است:

زمستان : یک راکت ISC Kosmotras Dnepr از مرکز فضاپی بایکنور به منظور حمل ماهواره TanDEM-X پرتاب خواهد شد. این ماموریت باهدف توسعه سیستم های نقشه برداری مرکز هوا-فضا آلمان می باشد.

فوریه: یک راکت روسی تعدادی ماهواره های ارتباطی را از Plesetsk Cosmodrome در شمال روسیه به مدار خواهد فرستاد.

فوریه : یک راکت پروتون روسی، 3 ماهواره جدید را برای پیوستن به مجوع ماهواره های سیستم های ناوبری و هدایت ماهواره ای روسیه، از بایکنور قزاقستان پرتاب خواهد نمود.

ماه مارس: یک راکت اروپایی، ماهواره جدید Servis 2 را که متعلق به انجمن پروازهای آزمایشی آزاد فضایی ژاپن است از Plesetsk Cosmodrome روسیه پرتاب خواهد نمود.

بهار: یک راکت Falcon 9 متعلق به SpcaeX ، اولین فضاپیمای Dragon را در یک پرواز 4:30 ساعتی از پایانه شماره 40 پایگاه نیروی هوایی کیپ کاناورال فلوریدا پرتاب خواهد نمود.

بهار: سرویس بین المللی پرتاب های راکت پروتون، ماهواره ارتباطات OS 1 را از مرکز فضایی بایکنور قزاقستان به فضا خواهد فرستاد.

ماه مه : ماهواره ناوبری GPS 2F-1 نیروی هوایی ایلات متحده آمریکا، به منظور پیوستن به برنامه ماهواره های "سیستم های موقعیت یاب جهانی " (GPS ) از جایگاه 37B پایگاه نیروی هوایی کیپ کاناورال فلوریدا بوسیله راکت Delta 4 پرتاب خواهد شد.

ماه مه : یک راکت H-2A ژاپنی، از مرکز فضایی تانگاشیما ژاپن با حمل فضاپیمای آکاتاسوکی (پیش از این با عنوان planet C و نیز مدارگرد جوی زهره نیز شناخته می شد) به منظور قرار دادن این فضاپیما در مدار سیاره زهره پرتاب خواهد شد.

ماه مه : ماهواره مخابراتی Hylas به منظور بسط سیستم های ارتباطی انگلستان از مرکز جدید پرتاب های فضایی French Guiana ، بوسیله یک راکت سویوز پرتاب خواهد شد.

تابستان : یک راکت Atlas 5 ، ماهواره مخابراتی فوق پیشرفته فرکانس بالای ارتش ایالات متحده آمریکا (AEHF 1) را پس از پرتاب از پایانه 41 پاگاه نیروی هوایی کیپ کاناورال فلوریدا در مدار قرار خواهد داد.

اکتبر: ماهواره جاسوسی NROL-32 اداره شناسایی ایالات متحده بوسیله یک راکت دلتا-4 از پایانه 37B کیپ کاناورال فلوریدا پرتاب و در مدار قرار خواهد گرفت.

سوالات اولین دوره مسابقه سراسرى نجوم

farsi.nojumi.org/WebPages/Details.aspx

سوالات  دومین دوره مسابقه سراسری نجوم

farsi.nojumi.org/WebPages/Details.aspx

سوالات سومین دوره مسابقه سراسرى نجوم

farsi.nojumi.org/WebPages/Details.aspx

سوالات چهارمين دوره مسابقه سراسرى نجوم

farsi.nojumi.org/WebPages/Details.aspx

اطلاع رسانی سریع

مسابقه ی سراسری نجوم

به منظور شناسایی استعداد های منجمان آماتور کشور در پی برگزاری موفقیت آمیز چهار دوره مسابقات سراسری نجوم پنجمین دوره مسابقه سراسری نجوم توسط مرکز مطالعات و پژوهش های فلکی ـ نجومی وابسته به دفتر حضرت آبت الله سیستانی بر گزار میگردد.

در این دوره مسابقه به صورت کتبی و یک مرحله ای در اردیبهشت ۸۹ و در دو سطح مقدماتی و پیشرفته در شهر هایی که مراکز و تشکل های نجومی غیر حرفه ای فعال داشته باشند برگزار میگرد .

ثبت نام این دوره از مسابقه در بهمن و اسفند ۱۳۸۸ به دو صورت حضوری و اینتر نتی با مراجعه به سایت مرکز به نشانی http://www.nojumi.org/ خواهد بود . لازم به ذکر است که شرکت در این مسابقه برای همه ی علاقه مندان آزاد میباشد و به ممتازین هر سطح جوایزی از قبیل تلسکوپ دوربین دو چشمی نرم افزار نجوم اسلامی کتب و لوازم کمک آموزشی اهدا خواهد شد.

گزارش برنامه اختتامیه سال جهانی نجوم در اردبیل

جهان از آن توست تا کاوشش کنید.

گزارش برنامه:

انجمن نجوم آسمان سبلان اردبیل به مناسبت پایان سال جهانی جهانی نجوم برنامه ای تحت عنوان اختتامیه سال جهانی نجوم را در اردبیل برگزار کرد.

ابتدا مراسم با آیاتی چند از کلام الله مجید و همراه با کلیپی از تصاویر نجومی از ساعت چهار بعد از ظهر ،آغاز شد پس از آن با مشاهده کلیپی در مورد سال جهانی نجوم آقای شجاعی مدیر اجرایی انجمن سخنانی در مورد نجوم ارائه کردند و پس از آن آقای صداقت ،دبیر انجمن گزارش برنامه هایی که در سال جهانی نجوم در اردبیل برگزار شد و همچنین در مورد اهداف سال جهانی نجوم مطالبی را ارائه کردند. پس از آن آقای مهدی قاسمی اخبار های جدید نجومی  و جدید ترین وقایع نجومی ایران و اردبیل را به سمع و نظر حضار رساندند . پس از این بخش نوبت به بخش وقایع آسمان شب که توسط خانم سید حاتمی ارائه گردید ، رسید. پس از اینکه از جدید ترین وقایع آسمان اطلاع یافتیم یک بخش پرسش و پاسخ و پیشنهادات و انتقادات برگزار شد که با استقبال عموم مواجه گردید . در پایان مراسم با اهدای لوح تقدیر و نرم افزار آسمان پرستاره ۴ -که توسط تیم انفورماتیک انجمن طراحی شده بود- از کسانی که در اجرای برنامه بین المللی  شب های گالیله ای در اردبیل انجمن نجوم اردبیل را یاری کردند تقدیر و تشکر گردید. بدین ترتیب سال جهانی نجوم با تمام برنامه های جذاب و شیرینش در چنین روزی ۱۵ بهمن ماه در اردبیل به پایان رسید. البته این برنامه به عنوان اولین برنامه انجمن در یک مکان سر پوشیده کم و کاستی هایی هم داشت و از آن جمله میتوان به مکان نسبتا کوچک و اطلاع رسانی محدود و... که از دوستان عزیز درخواست میکنیم که  هرگونه انتقادات و پیشنهادات خود در مورد این برنامه برای ایمیل انجمن ارسال نمایند و یا در بخش نظرات کامنت بگذارند. امید داریم این سال پیش مقدمه ای باشد برای رشد هرچه بیشتر نجوم در تمام جهان.

سازمان ملی جوانان اردبیل و دوستان عزیز در کلبه جوانان اردبیل ما را در اجرای هرچه بهتر این برنامه یاری نمودند.

در زیر تصاویر این برنامه را مشاهده می کنید:

سخنرانی اقای شجاعی پیرامون مسایل نجومی

 

مجریان برنامه

تصاویر برنامه از آقای سالار عباسوند

نقشه ستارگان آسمان

 

 

منطقه البروج

.

   .

طرح "آسمان شب" پیش از رونمایی در سال جهانی نجوم به سرقت رفت

طرح فرش ابداعی با عنوان «آسمان شب» پیش از رونمایی در سال جهانی نجوم، به سرقت رفت.

لطف اله شکری، استاد دانشگاه و نائب رئیس انجمن طراحان و نقاشان فرش استان مازندران در گفتگو با خبرنگار ایسنا ضمن تأیید این خبر گفت: این طرح ابداعی، نگاهی خاص به آسمان شب داشته که طی سه سال به انجام رسیده ولی متأسفانه قبل از رونمایی، از اتومبیل اینجانب به سرقت رفته است.

به گفته این کارشناس فرش که سابقه شرکت در جشنواره خوارزمی و ثبت طرح را نیز دارد این طرح به علت خاص بودن، قابل تشخیص و استفاده از آن غیر قانونی می باشد.

وی خاطرنشان کرد: هیچ گاه نمی توان ذهن خلاق و قلم ظریف هنرمندان واقعی را به سرقت برد.

گفتنی است نیروی انتظامی تهران بزرگ پیگیر این سرقت هنری می باشد.

از تمامی علاقمندان به نجوم تقاضا دارم این خبر را در وبسایت و یا وبلاگ خود قرار دهند.

هلال‌ماه زیبا در صبحگاه

صبحگاه روزهای چهارشنبه، پنجشنبه و جمعه بهترین فرصت برای دیدن هلال‌ماه پیر ( قبل از مقارنه ) است. زمین‌تاب ماه، صورتهای‌فلکی تابستانی و ستاره‌های درخشانی همچون قلب عقرب و نسرطائر و ... نمایی زیبا برای شما رصدگران را پدید خواهد آورد.

صبجگاه روز چهارشنبه برابر با 21 بهمن 1388 هلال ماه در ساعت 5 و 35 دقیقه ( به وقت مرکزی ایران ) طلوع خواهد کرد. در این روز فاز هلال ( درصد بخش درخشان ماه ) 13.7 درصد است. صورت‌فلکی قوس و خوشه‌ی کروی M22 میزبان این هلال است و اگر با ابزار مناسب رصدی به دیدن این هلال بروید، می‌توانید خوشه‌ی کروی M22 را در کنار ماه مشاهده کنید.

 

اما صبحگاه 23 بهمن 1388 آسمان‌شب میزبان مقارنه‌ای دیدنی میان عطارد و هلال ماه است. در این روز هلال ماه در ساعت 6 و 51 دقیقه به همراه سیاره‌ی عطارد طلوع می‌کند. در این زمان فاز ماه 3.5 درصد و جدایی زاویه‌ای این دو 1.2 درجه است. این فرصت را از دست ندهید و با ابزارهای رصدی و عکاسی خود به ثبت آن بپردازید.

 

 

 

نکاتی ضروری پیش از خرید تلسکوپ

 

خرید یک تلسکوپ بزرگترین تصمیم بک اخترشاس آماتور به شمار می آید. امیدواریم اولین تلسکوپی که می خرید تلسکوپی باشد که بیشتر از همه از آن استفاه کنید. تلسکوپی که خاطرات زیادی با آن دارید، تلسکوپی که بتوانید آن را به فرزندانتان بدهید.

بزرگترین مزیت تلسکوپ های خوب این است که در تمام طول زندگی با شما خواهند ماند. اگر به خوبی از آن مراقبت شود تجهیزات نوری آن خراب نمی شود و تا ابد ماندگار خواهد بود. امروزه اغلب تلسکوپ ها بسیار خوب و مناسب هستند، به غیر از برخی موارد استثنایی قابل توجه که به راحتی قابل شناسایی است.

 

مهمترین نکته در خرید یک تلسکوپ به خصوص زمانی که محدودیت مالی نیز وجود داشته باشد این است که تلسکوپی را خریداری کنید که مناسب شما بوده و علایق خاص شما را تحت پوشش قرار دهد.

 

 

تصاویری واقعی از تلسکوپ های گالیله

 

اولین قدم در این راه، شناخت آنچه تصمیم به مشاهد و مطالعه آن دارید می باشد و این نکته ای است که اغلب مردم به آن توجه نمی کنند و پس از مدتی تلسکوپ خود را برای فروش گذاشته و یا باز می گردانند. خیلی ناراحت کننده است که بسیاری از افراد تلسکوپ های واقعاً خوب خود را برمی گردانند. لطفا قبل از خرید موارد ذیل را مد نظر بگیرید:

 

- قبل از خرید تا جایی امکان دارد درباره تلسکوپ آموزش ببینید و اطلاعات لازم را جمع آوری کنید. یک خریدار آگاه معمولا بهترین گزینه را انتخاب می کند.

- ببینید به چه نوع پروژه های رصدی علاقمندید و اطلاعاتی راجع به نوع تجهیزاتی که در این باره به آن احتیاج پیدا خواهید کرد کسب کنید.

- بررسی کنید برای پروژه مورد نظر به چه چیز نیاز دارید و از کجا باید آن را تهیه کرد. تجهیزاتی که در برنامه های آتی مفید هستند خریداری کنید. همانطور که اطلاعات بیشتری می آموزید مجموعه تلسکوپ شما نیز باید غنی تر باشد.

- برای تماشای فضا حداقل به یک دیافراگم 4 اینچی نیاز خواهید داشت.

- در صورت نیاز به دنبال لنزهای ارزان تر باشید. به عبارتی درباره خرید لنزهای پلاستیکی فکر کنید. خیلی خوب است انواعی از عدسی ها را داشته باشید اما حداقل یک عدسی 25/1 اینچی تهیه کنید.

- به فکر خرید یک آداپتور باشید که به شما اجازه خواهد داد تا لنزهای کم هزینه را بر روی تلسکوپ های قوی و با کیفیت بالا سوار کنید. درنتیجه  قادر خواهید بود بدون پرداخت هزینه های گزاف در پروژه های گوناگون دیگر شرکت داشته باشید.

 

 

- در صورت امکان از یک دوست متخصص کمک بگیرید، در این صورت هر دوی  شما می توانید باهم نظر بدهید. از آنجایی که چشم های مختلف دیدهای متفاوتی دارند، یک جفت چشم دیگر می تواند مواردی که از چشم شما دور مانده را تشخیص دهد.

- بودجه خود را مد نظر قرار دهید. بهتر است پول خود را برای خرید وسیله ای با کیفیت بالاتر پس انداز کنید تا اینکه مجموعه ارزانتری تهیه کنید که مدت زیادی برای شما کار نخواهد کرد.

تصویری از تلسکوپ گالیله

- ضربه آهسته ای به تلسکوپ وارد آورید و مطمئن شوید ظرف مدت یک یا دو ثانیه تعادل خود را دوباره به دست می آورد.

- اگر قرار باشد تلسکوپ در گنجه خانه تان ثابت بنشیند آن تلسکوپ ارزشی ندارد. اطمینان حاصل کنید که می توانید آن را جابجا کرده و خودتان آن را آماده ی کار نمایید.

 

- یک کیت تمیز کننده برای تلسکوپ خود خریداری کنید. هرچه بیشتر از تلسکوپ تان مراقبت کنید طول عمر بیشتری خواهد داشت.

- کتاب های حاوی چارت های ستاره ای خریداری کنید. همانطور که در کار خود مهارت پیدا می کیند، می خواهید مسیرهای خود را ترسیم کنید و درک بهتری از آسمان ها داشته باشید.

- فقط تلسکوپی خریداری کنید که دارای گارانتی (warranty) باشد.

- مطمئن شوید در صورت ناقص یا معیوب بودن تجهیزات، می توانید آنها را برگردانید.

- تحت تاثیر صحبت های فروشنده قرار نگیرید و به دقت انتخاب کنید.تلسکوپ جدیدتان لحظات خوش فراوانی را به همراه خواهد آورد.

تصویری از تلسکوپ فضایی هابل

دانلود نرم افزار نجوم

سلام يه برنامه ايي پدا كردم خيلي جالبه ميشه رو موبايل هم راه اندازيش كرد و همه جا ازش استفاده كرد

ميشه تنظیمات رو بر حسب منطقه زمانی و یا انتخاب مکان می توانید مکان اجرام آسمانی را پی گیری کنید . از دیگر امکانات این نرم افزار نمایش نام و مکان صورت های فلکی ، توضیحات در مورد آنها ، لغت نامه ی افسانه های مربوط به نجوم ، فاصله ی سیارات و ستاره ها تا زمین و ... می باشد.

خيلي جابله حتما دانلود كنيد

حجم فایل فشرده : 126 کیلوبایت